प्रेक्षणीय स्थळे

श्रीक्षेत्र परशुराम भूमी

          दापोलीपासून सुमारे 10 कि. मी. अंतरावर बुरुंडी येथे परशुराम भूमी आहे. हे ठिकाण डोंगरावर वसलेले आहे आणि खाली सुंदर समुद्र दिसतो. सायंकाळी समुद्र लाल रंगाचा दिसत असल्याचे भासते. भगवान परशुरामची मूर्ति 21 फूट उंचीची असून ती 40 फूट व्यासावर अर्धगोळा आकाराचे ध्यान धरण आहे.

सुवर्णदुर्ग

          सुवर्णदुर्ग हा एक किल्ला आहे जो मुंबई आणि गोवा दरम्यान भारताच्या पश्चिम किनार्यासह कोकणात हरानाई जवळ अरबी समुद्रातील लहान बेटावर स्थित आहे. किल्ल्यावर किनारदुर्ग नावाचा आणखी एक लहान किल्लाही आहे जो कि किनार्यावरील हरनई बंदरच्या मुख्य भूभागाच्या पायथ्याशी आहे. 1660 मध्ये मराठा साम्राज्याचे संस्थापक शिवाजी महाराजांना किल्ल्याचे बांधकाम करण्यात आले. त्यानंतर शिवाजी, इतर पेशवे आणि आंग्रेंनी पुढे किल्ल्यांना संरक्षण उद्देशाने मजबूत केले.

          सुवर्णदुर्गचा शाब्दिक अर्थ “सोनरी किल्ला” आहे कारण त्याला गौरव किंवा “मराठ्यांच्या सोन्याच्या टोपीतील पंख” मानले जात असे. मराठा नौदलाच्या संरक्षणार्थ बांधण्यात आलेला किल्ला देखील एक जहाज बांधकाम सुविधा आहे. किल्ल्याची स्थापना करण्याचे मूळ उद्दीष्ट शत्रूंच्या हल्ल्यांचे मुकाबला करणे, प्रामुख्याने युरोपच्या उपनिवेशवाद्यांनी आणि स्थानिक सरदारांनी केले.

          पूर्वी, जमीन किल्ला आणि समुद्र किल्ला सुरवातीला जोडलेले होते, परंतु हे आता संपले आहे. समुद्र किल्ल्याकडे सध्याचा दृष्टीकोन फक्त मुख्य भूभागावरील हरनई बंदर भागातून जातो.

कर्दे बीच

कर्दे बीच एक अतिशय लांब आणि विस्तृत समुद्रकिनारा आहे जो दक्षिणेस काही खडबडीत पॅचांमधून लधराच्या माध्यमातून बुरुंडीपर्यंत पोचतो आणि मुरुड हरानाई उत्तरेस इतका लांब असतो की आपण कर्डे येथे राहिल्यास खूप लांब असू शकते. आपण समुद्र किनार्यावरील आपल्या दुचाकीला कमीतकमी समुद्राच्या किनार्यावरील किनारपट्टीवर सवारी करतांना देखील जाण्याचा प्रयत्न करू शकता. दक्षिणेला दोन खडकाळ तुकड्यांनी लाडघर कोर्डेपासून वेगळे केले आहे.

श्री केशवराज मंदिर

प्राचीन संस्कृती आणि पवित्र मंदिर – ह्या दोन गोष्टींसाठी महाराष्ट्र ओळखला जातो. आणि श्री केशवराज मंदिर येथे तुम्हाला ह्या दोन्ही गोष्टी आढळून येतील. रत्नागिरीतील दापोली तालुक्यातील असुड गावातील श्री केशवराज मंदिर, विष्णु ऋषीसाठी पवित्र आहे. मंदिराचे वैशिष्ट्य असे कि, वसंत ऋतु मध्ये आहे, जे पाणी डोंगराळ प्रदेशातून उद्भवते त्या पाण्याने वर्षभर दगडी कोरीवकाम केलेले गाय तोंड (गोमुख) यांने पाणी पुरवते.

मुरुड

दापोली तालुक्यातील मुरुड आणि हर्णे समुद्र किनारे अतिशय प्रसिद्ध आहेत. मुरुड गावात कोपऱ्यात महर्षी कर्वे यांचा अर्धपुतळा दिसतो. इथला समुद्रकिनारा अतिशय सुंदर आहे. इथल्या दुर्गादेवी मंदिरात नक्की जा. शिवाय सुवर्णदुर्ग, कनकदुर्ग, हर्णेच्या बंदरपट्टी, नारळी पोफळीच्या सावलीत विसावलेली टुमदार घरे यांचे दर्शन घ्यायलाच हवे. गावात अनेक रिसॉर्ट असून अनेक ठिकाणी घरगुती राहण्याची, जेवण्याची सोया आहे.

चंद्रनगर

दापोली तालुक्यात अनेक गणपती मंदिरे असून चंद्रनगर येथील श्रीगणपतीचे मंदिर प्रसिद्ध आहे. हे गाव दापोली-लाडघर मार्गावर दापोलीपासून ५ किलोमीटर अंतरावर आहे

पालगड

          सुवर्णदुर्ग हा एक किल्ला आहे जो मुंबई आणि गोवा दरम्यान भारताच्या पश्चिम किनार्यासह कोकणात हरानाई जवळ अरबी समुद्रातील लहान बेटावर स्थित आहे. किल्ल्यावर किनारदुर्ग नावाचा आणखी एक लहान किल्लाही आहे जो कि किनार्यावरील हरनई बंदरच्या मुख्य भूभागाच्या पायथ्याशी आहे. 1660 मध्ये मराठा साम्राज्याचे संस्थापक शिवाजी महाराजांना किल्ल्याचे बांधकाम करण्यात आले. त्यानंतर शिवाजी, इतर पेशवे आणि आंग्रेंनी पुढे किल्ल्यांना संरक्षण उद्देशाने मजबूत केले.

          सुवर्णदुर्गचा शाब्दिक अर्थ “सोनरी किल्ला” आहे कारण त्याला गौरव किंवा “मराठ्यांच्या सोन्याच्या टोपीतील पंख” मानले जात असे. मराठा नौदलाच्या संरक्षणार्थ बांधण्यात आलेला किल्ला देखील एक जहाज बांधकाम सुविधा आहे. किल्ल्याची स्थापना करण्याचे मूळ उद्दीष्ट शत्रूंच्या हल्ल्यांचे मुकाबला करणे, प्रामुख्याने युरोपच्या उपनिवेशवाद्यांनी आणि स्थानिक सरदारांनी केले.

          पूर्वी, जमीन किल्ला आणि समुद्र किल्ला सुरवातीला जोडलेले होते, परंतु हे आता संपले आहे. समुद्र किल्ल्याकडे सध्याचा दृष्टीकोन फक्त मुख्य भूभागावरील हरनई बंदर भागातून जातो.

कनकगड

कर्डे बीच एक अतिशय लांब आणि विस्तृत समुद्रकिनारा आहे जो दक्षिणेस काही खडबडीत पॅचांमधून लधराच्या माध्यमातून बुरुंडीपर्यंत पोचतो आणि मुरुड हरानाई उत्तरेस इतका लांब असतो की आपण कर्डे येथे राहिल्यास खूप लांब असू शकते. आपण समुद्र किनार्यावरील आपल्या दुचाकीला कमीतकमी समुद्राच्या किनार्यावरील किनारपट्टीवर सवारी करतांना देखील जाण्याचा प्रयत्न करू शकता. दक्षिणेला दोन खडकाळ तुकड्यांनी लाडघर कोर्डेपासून वेगळे केले आहे.

करजगाव

करजगाव येथील श्रीसिद्धिविनायकाचे मंदिर देखील रमणीय आहे. दापोली-कोळथरे मार्गावर १० किलोमीटर अंतरावर असणाऱ्या करजगावातील हे प्राचीन मंदिर विविध देवस्थानांसाठी प्रसिद्ध आहे. इथे श्रीवेळेश्वर, तामसतीर्थ, श्रीमारुतीश्रीकाळभैरव अशी मंदिरे आहेत. श्रीसिद्धिविनायकाची मूर्ती शेंदूरचर्चित आहे. इथून जवळच समुद्रकिनारा आहे.

जालगाव

जालगाव येथील श्रीईच्छापूर्ती गणेशाचे मंदिर हे देखील गणेशभक्तांना आकर्षित करत असते. गावातील ब्राह्मणवाडीत महालक्ष्मी मार्गावर असणाऱ्या या गणपतीची आराधना केल्यास ईच्छापूर्ती होते, असे म्हटले जाते. हि मूर्ती व्दिभुज आहे. गणपतीचे पोट नेहमीच्या मूर्तींच्यापेक्षा आकाराने वेगळे व प्रमाणापेक्षा मोठे आहे. डोळे हे गारेचे आहेत. सोंड अगदी गुढघ्यापर्यंत लांब आहे. हि मूर्ती पेशवेकालीन आहे.

तांबटवाडा

दापोली तालुक्यातील बुरोंडी येथील तांबटवाडीला कामनापूर्ती श्रीगणेशही प्रसिद्ध आहे. दापोलीपासून ११ किलोमीटर अंतरावर हे गाव आहे. येथील गणेशमूर्ती शंकराच्या पिंडीवर विराजमान आहे. मूर्तीच्या माथ्यावर सतत जलाभिषेक होत असतो. गणपतीच्या मागील स्टीलचे ॐ चे अक्षर मन प्रसन्न करते. राणे ह्यांच्या खासगी मालकीचे हे मंदिर असून इथे श्रीगजानन नाट्य मंडळातर्फे विविध नाटकांचे प्रयोग मंदिराशेजारच्या रंगमंचावर सादर होत असतात.